Gateway to Thailand's Cultural Heritage (Muang Boran)

ปราสาทหินพนมรุ้ง อยู่ใน อ. เฉลิมพระเกียรติ จ. บุรีรัมย์ เป็นปราสาทหินบนเขาขนาดใหญ่ที่สุดในดินแดนไทย ตั้งอยู่บริเวณปากปล่องภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้ว เป็นเทวสถานในศาสนาฮินดูลัทธิไศวนิกาย สร้างในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๘ เมื่อพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ เปลี่ยนมานับถือพุทธศาสนามหายาน เทวสถานแห่งนี้จึงได้รับการดัดแปลงเป็นพุทธสถานลัทธิมหายาน
ปรางค์ประธานและมณฑป ถือว่าเป็นศูนย์กลางของปราสาทหินทรายสีชมพูแห่งนี้ ส่วนประกอบของปรางค์ประธานตั้งแต่ฐาน ผนังเสาประดับกรอบประตู เสาติดผนัง ทับหลัง หน้าบัน ซุ้มชั้นต่างๆ ตลอดจนกลีบขนุน ล้วนสลักลวดลายต่างๆ ทั้งลวดลายดอกไม้ ใบไม้ ภาพฤาษี เทพประจำทิศ เทพธิดา และภาพคติความเชื่อทางศาสนา เช่น ทับหลังภาพนารายณ์บรรทมสินธุ์ และหน้าบัน ภาพศิวนาฏราชทางทิศตะวันออก
ลักษณะของลวดลาย และรายละเอียดอื่นๆ บอกให้รู้้ว่า ปราสาทประธาน บันไดทางขึ้น และสะพานนาคราช สร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ ภายในลานชั้นในด้านตะวันตกเฉียงใต้ มีปรางค์ขนาดเล็กที่สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นก่อนปรางค์ประธาน อายุราวพุทธศตวรรษท ี่๑๖ และมีฐานปรางค์ก่อด้วยอิฐ ซึ่งถือเป็นสิ่งก่อสร้างเก่าที่สุดของปราสาทแห่งนี้ คือมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๕